سه شنبه 27 بهمن 1388 - 22:01
مديرعامل انجمن عکاسان دفاع مقدس :
جهش عکاسي را مديون جنگ هستيم
|
 
|
|
| آرت نا:ديگر حرف زدن درباره جنگ ساده نيست، يعني تا کسي بخواهد در اين باره صحبت کند يا حالت شعاري پيدا ميکند يا کليشه ميشود. |
|
| |
آرت نا:سيد عباس ميرهاشمي که عضو هيات مديره و مديرعامل انجمن عکاسان دفاع مقدس است، در حال حاضر دبيري دومين جشنواره هنرهاي تجسمي فجر را برعهده دارد. او پيش از اين طي سالهاي اخير، عضو شوراي ارزيابي مدارک معادل هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مدرس دانشگاه هنر و الزهرا(س)، دبير نخستين دوسالانه عکس جهان اسلام، عضو هيات موسس انجمن ملي عکاسان ايران و… نيز بوده است. گفتوگوي وطن امروز با او در حياط دبيرخانه دوسالانهها و جشنوارههاي تجسمي صورت گرفت.
آقاي ميرهاشمي! چون در ايام سالروز پيروزي انقلاب گفتوگوي ما با شما ميسر شده است اگر ممکن است درباره خاطراتتان از سالهاي انقلاب و همين طور دفاع مقدس بگوييد.
واقعيت اين است که ديگر حرف زدن درباره جنگ ساده نيست، يعني تا کسي بخواهد در اين باره صحبت کند يا حالت شعاري پيدا ميکند يا کليشه ميشود. از همه مهمتر اينکه متاسفانه ما طي سالهاي اخير به جنگ، جناحي نگاه کردهايم. روي اين اصل، اين روزها صحبت کردن درباره جنگ جرات زيادي ميخواهد چون کسي که دراين باره صحبت ميکند. بايد بداند مورد خيلي از پيشداوريها واقع ميشود. يا ممکن است به سمت و سوهاي مختلفي منتسب شود. درحالي که واقعا اين نوع نگرش اشتباه است، زيرا جنگ ۸ ساله براي تکتک ملت ايران به مثابه بخش عظيمي از تاريخ به شمار ميرود. خود من به شخصه جهش عکاسي را مديون جنگ هستم.
يعني به لحاظ مضامين در عکاسي وامدار جنگ هستيد؟
بله. در عين حال اين را هم اضافه کنم که انجمن عکاسان دفاع مقدس در گردآوري و تثبيت عکسهاي جنگ نقش موثري طي اين سالها ايفا کرده است، زيرا اگر انجمن نبود، جمعآوري اين عکسها امکانپذير نبود. شما نگاه کنيد پيشکسوتان عکاسي انقلاب از بين ما ميروند. نمونه آن زندهياد بهمن جلالي بود يا عزيزاني که درحال حاضر اسير تخت هستند مثل آقاي پرتوي يا خيليهاي ديگر که ثبت لحظات جنگ را مديون عکسهاي آنها هستيم. انجمن تا حدود زيادي موفق شد از نابودي اين عکسها جلوگيري کند.
حالا که صحبت به اينجا کشيده شد کمي هم درباره آرشيو عکسهاي انقلاب صحبت کنيم که در قياس با عکسهاي جنگ در انزواي بيشتري قرار دارد يا به لحاظ کميت در اقليت است. به نظر شما نگهداري از اين آثار بايد امروز در خدمت کدام ارگان باشد؟ با توجه به اينکه بيشتر عکسهاي انقلاب رنگي بوده و درحال حاضر و با مرور زمان رنگ اين عکسها در حال تغيير است. آيا انجمن عکاسان دفاع مقدس فکري براي بازسازي اين عکسها انجام داده است؟
اجازه بدهيد اول به شکافتن بيشتر اين بحث بپردازيم يعني اينکه عکس چيست و اساسا قصد دارد چه موضوعي را به ذهنها منتقل سازد يا چه مواردي را به خاطر مردم بياورد. بيترديد عکس از ديرباز تاکنون از اهميت تاريخي بالايي برخوردار است. خود ما هم وقتي مطلبي راجع به گذشته ميشنويم تمايل داريم تصويري هم مشاهده کنيم. قابل انکار هم نيست اما بايد ديد خود عکس روي چه بيس و پايهاي سوار است. واقعيت اين است که عکسها از گذشته تا امروز بر دوش مواد شيميايي سوار بوده است. البته فکر نکنيد چون ديجيتال به عکاسي ما وارد شده، باقي عکسها از اين آسيب در امان هستند، نه؛ عکسهاي فعلي هم از اين بار شيميايي برخوردار است. نکته جالب اين است که عکسهاي زمان انقلاب بيشتر سياه و سفيد بودهاند و عکسهاي جنگ رنگي هستند. اما مساله اين است که عکسهاي رنگي ما تماما رو به بيرنگي رفته است. اغلب عکسهاي دهههاي گذشته که مربوط به جنگ و انقلاب بودهاند دستخوش آسيب و فرسايش شدهاند. دليل هم اين است که در زمانهاي گذشته ما در بحران جنگ تحريم شديم و از نگاتيوهاي خوبي براي عکسهايمان استفاده نکرديم. به نظر ميرسد بايد خيلي زودتر از اينها در راستاي احياي عکسهاي انقلاب و جنگ تلاش صورت ميگرفت.
حالا سوال اينجاست که به طور مشخص چه کساني و در چه ارگاني بايد اين تلاش را انجام دهند؟
در اين راستا ۲ گروه هستند؛ يک گروه عکاساني که تمايل به بازسازي اين عکسها دارند، اما هزينه و انگيزه آن را ندارند و دسته دوم کساني هستند که در ارگانهايي مثل موسسات کيهان و اطلاعات و خبرگزاري ايرنا (جمهوري اسلامي) فعاليت ميکنند. به نظرم اين گروه ميتوانند در اين زمينه فعاليتهاي خوبي انجام دهند. چه بسا در حال حاضر بعد از انجام پارهاي بحثها در انجمن عکاسان دفاع مقدس، ايرنا کار تبديل اين عکسها را در دست گرفته است.
کيهان و اطلاعات چطور؟
قرار بود در اين موسسات نيز فعاليتهايي از اين دست شکل گيرد، اما درکيهان متوقف شد. صدا و سيما هم تا امروز هيچ کاري انجام نداده است. در ديگر موسسات هم کارهايي در حد رفع نيازهاي کوتاهمدت انجام شده است اما اگر بگوييم فعاليتهاي ديگر نهادها به جز ايرنا اساسي بوده بايد بگويم نه ديگر نهادها کار اصولي انجام ندادهاند. اين بيتوجهي در حالي اتفاق ميافتد که در حال حاضر مواد شيميايي بسياري از نگاتيوها در آستانه نابودي است. مسلما بايد ترتيبي داده شود تا آرشيوي از اين عکسها انجام و تحويل سازمان اسناد ملي شود.
آيا اين ارگان تا امروز علاقهاي به نگهداري يا مشارکت در بازسازي عکسهاي انقلاب و جنگ نشان داده است؟
اگر هم نشان داده تاکنون قدمي در اين راستا برداشته نشده است. تصور من در اين زمينه هميشه بر اين بوده تا زماني که در اين حوزه، پژوهش و کنکاش و عزم ملي به وجود نيايد، کاري از پيش نخواهد رفت.
خود شما به عنوان کسي که سرپرستي نهادي نيمهدولتي مانند انجمن عکاسان دفاع مقدس را برعهده دارد ترجيح ميدهيد اين آثار نزد چه کساني باشد؛ پايگاههاي دولتي يا ارگانهايي مثل خود انجمن؟
نظر من اين است که ضرورت دارد در اين ارتباط سازماني تاسيس شود که قدر بداند. ضمن اينکه فعاليتي که آنها انجام ميدهند داراي خروجيهاي صحيحي هم باشد. حقيقت اين است که اين کار تاريخ تصويري ۷۰ ساله ما را حفظ ميکند. فقط بايد براي به انجام رساندن اين کار زمان گذاشت و پژوهشهاي بنيادي انجام داد.
اگر مايل هستيد و اين مساله خصوصي نيست درباره کميت عکسهاي انقلاب در آرشيو انجمن عکاسان دفاع مقدس بگوييد.
انجمن عکاسان دفاع مقدس به شکل جدي از سال ۱۳۸۱ فعاليت خود را آغاز کرد، يعني دقيقا ۲۴ سال از پيروزي انقلاب و ۱۴ سال از پايان جنگ ۸ ساله گذشته بود که انجمن تاسيس شد. پايهگذار اين انجمن نيز عکاساني بودند که ميخواستند عکسهايشان حفظ شود. بنياد روايت فتح هم حمايت جدي از اين مساله به عمل آورد و انجمن پايگاه خوبي پيدا کرد. اين طور به نظر ميرسد که آرشيو عکسهاي انقلاب با تعريف و مشخصههايي که دارد بايد نزد صاحبان اصلي خود نگهداري شود.
با اين تفاوت که انجمن عکاسان دفاع مقدس به مثابه حلقه مفقوده در اين ميان به شمار ميرود.
بله، اين تعبير درستي است. به اين دليل که اگر همين حالا هم کارهاي مقدماتي و اساسي در زمينه بازسازي عکسهاي جنگ و انقلاب در ايرنا انجام ميشود، تماما به خاطر بحثهايي است که در انجمن ميشده است. ضمن اينکه آثاري که امروز در زمينه جنگ باقي مانده آثاري پراکنده است و منسجم کردن آنها زمان زيادي ميطلبد. با اين حال ما به عنوان قدمهاي زيربنايي اين کار را کردهايم. به عنوان مثال عکسهاي محمد صياد را در انجمن جمعآوري و کدگذاري کردهايم و دوباره به او بازگرداندهايم، يعني هر کسي اگر بخواهد ميتواند عکسي که ايشان از روزهاي جنگ و انقلاب انداختهاند را در انجمن انتخاب کند، اما براي خريد يا گرفتن عکس بايد به خود عکاس مراجعه کند. اما نکته اينجاست که بيشتر عکاسان جنگ مايل هستند آثارشان در انجمن نگهداري شود.
|
