چهارشنبه 20 بهمن 1389 - 18:42 گفت گوی«آرت نا» با یونس رجبی، طراح پوستر جشنواره موسیقی فجر: هنرمند واقعی خداست
آرت نا: دیگر دغدغه ای نمی ماند وقتی او را یار و یاور و رفیق طریق خود برگزینیم...

گفت و گو: سهیلا یاراحمدی/ آرت نا
یونس رجبی متولد 1360، دانش آموخته کارشناسی ارتباط تصویری از دانشکده هنر و معماری دانشگاه انقلاب اسلامی است. از سال 85 به مدت یکسال و نیم طراح گرافیک خبرگزاری ایکنا بوده و پس از آن سابقه همکاری با مراکزی چون دانشگاه مذاهب اسلامی، مرکز فرهنگی میثاق، معاونت پژوهش و تبلیغات بنیاد شهید، اتحادیه بین المللی امت واحده و... را داشته و با دو انتشارات عصر کتاب و خیزش نو همکاری دارد.
 طراحی نشانه های سازمانی مختلف برای شرکت ها و موسسات و طراحی پوستر وعنوان بندی برای چند فیلم مستند نیز از دیگر فعالیت های وی بوده است. یونس رجبی در آخرین کار خود طراحی پوستر جشنواره بیست و ششمین موسیقی فجر را در کارنامه پربارشان ثبت کرده و این باعث شد تا به سراغش رفته و با او گپ و گفتی داشته باشیم که در زیر می خوانید:

جایگاه پوستر را به عنوان یک رسانه در کشور چگونه ارزیابی می کنید؟
رسانه پوستر را علی رغم حضور کمرنگ آن در جامعه مان به صورت اصولی و حرفه ای، رسانه ارتباطی بسیار قدرتمندی می بینم که وظیفه پیام رسانی و اطلاع رسانی وایجاد هویت تصویری بسیاری از رویدادها را در دنیا به عهده دارد.
معتقد هستم که گویایی یک اثر گرافیک در قالب پوستر اجتماعی باید آن قدر باشد که بصورت کاملا صریح و بدون نیاز به توضیح پیام خود را منتقل کرده و مخاطب را با خود همراه کند. مخصوصاٌ وقتی قرار است وظیفه اطلاع رسانی جشنواره ای ملی را به دوش بکشد.
کشورهای مختلف دنیا از جمله لهستان، فرانسه، آلمان، سوئیس و ژاپن در زمینه طراحی پوستر صاحب سبک هستند و هر ساله نمایشگاه های  مختلفی در این زمینه برگزارکرده و کتاب های زیادی را منتشر می کنند. آنها خیلی پیش تر از ما برای نصب پوسترها مکان هایی خاص را پیش بینی کرده اند و از آنها به عنوان اسناد ارزشمند زمانه خویش در موزه های پوستر نگهداری می کنند.

چه شد که بیشتر به طراحی پوسترآن هم در زمینه های فرهنگی علاقه مند شدید و به این کار مشغول هستید؟
مانند رشته های دیگر که از شاخه های مختلفی تشکیل شده اند و هر کدام نیز تخصص ویژه ای می طلبد، در طراحی گرافیک نیز رشته های مختلفی وجود دارد که هر کس بنابر علایق و توانمندیها و در بسیاری موارد سمت و سوی سفارشها و ارتباطات، بیشتر به آن سمت گرایش پیدا می کند. پیشینه علاقه من به طراحی پوستر به زمان هنرستان و دیدن آثار «رومن سیزلویچ» طراح گرافیک برجسته لهستانی و یا دیدن آثار مرحوم استاد ممیز برمی گردد. قدرت بیان گرافیکی بسیار قوی در این آثار من را شیفته خود ساخت.
همیشه سعی من بر این بوده است که آثارم اگر مستقیما ملهم از سنت نیست؛ با هنرهای گذشته و حال کشورمان بیگانه نباشد. به قول زنده یاد استاد ممیز "اثر طراح باید حافظ و نمایش گر معیارهای صحیح فن و هنر و ممزوج با میراث های فرهنگی- ملی باشد. زنده بودن اثر بستگی به جست و جوها و نوگرایی های فنی، حرفه ای و هنری دارد. اما جست و جو ونوگرایی باید بر پایه سنت باشد. در غیر این صورت طراح خود را اغوا کرده و به بن بست کشانیده است."

از المانهای ایرانی اسلامی در پوستر جشنواره بیست و ششم موسیقی فجر و مفهومی که سعی شده برای مخاطب ورق بزنید بگویید.
طراحی پوستر برای جشنواره بین المللی موسیقی فجر فرصت نابی بود تا دغدغه هایم در رابطه با استفاده از عناصر و المان های ملی و بومی ایران عزیزمان را به منصه ظهور بگذارم. ایجاد فضایی موسیقایی و خیال انگیز مبتنی بر پیشینه هنرهای ایرانی و اسلامی ایده اصلی این اثر را تشکیل می دهد.
استفاده از پرنده در نگارگری در قالب گل و مرغ و در خوشنویسی بصورت مرغ بسم الله و در کاشی کاری و سفال و... سابقه بسیاری دارد و در هنرهای آئینی و عاشورایی نیز به شکل دیگری در قالب فلزکاری شاهد آن هستیم. در ادبیات مخصوصاٌ اشعاربزرگانی چون حافظ و مولوی و عطار نیز مرغ و پرنده در قالب نماد و استعاره هایی از خوش الحانی و گویایی و در مواردی جان الهی انسان حضور دارند. این بار این پرنده در قالب هدهدی خوش خوان و پیام آوربا طراحی ملهم ازقلم گیری خوشنویسی و نگارگری اسلامی بر سر ستونی از تخت جمشید نشسته است که نمادی از ملیت و ایرانی بودن ماست. این پرنده قرآنی نوید شروع جشنواره ای است که آغازش مصادف شده است با میلاد پیامبر رحمت(صلی الله علیه و آله و سلم)
گلهای اسلیمی بر روی دم آن نیز که بصورت شکوفا شده و رقصنده رو به بالا در حرکت هستند، گویای ایجاد شکوفایی روحی موسیقی می باشند. دایره هم که فرم پرنده را محاط کرده نماد معنویت و ازلی بودن و جاودانگی است. در مجموع عرض ارادتی کوچک است به هزاران سال هنر این ملک مخصوصا موسیقی اصیل ایرانی واساتید و فرهیختگان آن و بسیار خوشحالم که اثرم در فراخوانی که دبیرخانه جشنواره برگزار کرد، برگزیده شده است.

علت وجود پررنگ تایپوگرافی در آثارتان چیست؟
من هم مانند بسیاری از دوستان و همکاران آثاری را با این شیوه خلق کرده ام  و طراحی حروف و ایجاد جاذبه های تصویری با آن از ابتدا جزء دغدغه های اصلی ام بوده است که مسلماٌ علاقه ام به خوشنویسی مخصوصآ اقلام مختلف و تزئینی خط کوفی و خط ثلث در این فرایند بی تاثیر نبوده است.
طراحی حروف در کارهایم و حتی آنهایی که تصویری هستند مانند پوستر جشنواره موسیقی جایگاه ویژه ای دارد و سعی می کنم در حد امکان از حروف بصورت خام استفاده نکنم. برای پوستر جشنواره حروف ویژه ای به نام ماهور را طراحی کردم.
تایپوگرافی در بسیاری از موارد حامل پیام هایی است که بیان آنها بصورت تصویری مشکل است و یا نمی شود به همه آنها در اثر اشاره کرد. اوج گیری آن در زمانی است که طراحان غربی به این نتیجه می رسند که خود حروف به تنهایی می توانند در یک اثر عرض اندام کنند  و اصالت داشته باشند. نه اینکه به کمک تصویر بیاید و فقط نقش اطلاعات متنی اثر را داشته باشد.
حروف غربی که ملهم از اشکال تصویری به خصوص انسانی است این قابلیت را داشت و از آن پس تاریخ هنر گرافیک در کنار آثاری مبتنی برتصویرسازی شیوه دیگری از بیان را تجربه کرد که تا کنون نیز ادامه دارد و در مکاتب مختلف پوستر مانند سوئیس نقش پررنگ تری را ایفا می کند. این نوع نگرش به حروف و اصالت دادن و بار معنایی بخشیدن به آن بسیار پیشتر از آنها در هنرهای ما در خوشنویسی و کاشیکاری و حتی سفالهای قرن سوم نیشابور وجود داشته است.
 این سفالینه ها شامل احادیث و روایات زیادی است و از خط کوفی در قالبی تصویری بسیار زیبایی در آنها استفاده شده است و در عین کاربردی بودن حامل پیام های مختلفی نیز هستند.

تا به حال نمایشگاهی از آثار پوستر هایتان داشته اید؟
در مهرماه 88 نمایشگاهی از منتخب پوسترهایم در نگارخانه فرهنگسرای شفق برگزار کردم که اولین تجربه نمایشگاه انفرادی برایم بود. شرکت در نمایشگاه های مختلف گرافیک و پوستر نیز از دیگر دغدغه هایم بوده است و جوایزی نیز از برخی از آنها دریافت کرده ام از جمله: اولین جشنواره بسم الله، دو دوره نمایشگاه حروف نگاری اسماءالحسنی، دو دوره سوگواره پوسترهای عاشورایی، دومین دوسالانه پوستر جهان اسلام، سومین دوسالانه گرافیک جهان اسلام، دهمین دوسالانه جهانی پوستر تهران و...
در حال حاضر در آتلیه شخصی به صورت مستقل به انجام پروژه های فرهنگی و تجاری مشغول هستم.

برای روزآمد شدن، ساعت خلوت خودت را به عنوان بک طراح چگونه سر می کنید؟
اگر بگویم مانند یک نقاش و خوشنویس عاشق کارم هستم و تفریحم هنرم است گزافه نگفته ام. به واقع با کارهایم از لحاظ روحی اشباع و سیراب می شوم و خوشحالم که در حد خود در ایجاد هویت تصویری جامعه ام نقش دارم و گرافیک یعنی همین. یعنی جایگزینی آثاری فاخر، زیبا و مبتنی بر اصول به جای اغتشاشات بصری و تصویری زیادی که هر روزه شاهد آن هستیم که مسلماٌ اثرات منفی خود را در روح و روان مردم جامعه باقی خواهند گذاشت. بسیار جالب است که در حرفه های دیگر هر چقدر هم معمولی هیچ کسی به خود اجازه وارد شدن بدون تخصص را نمی دهد و جامعه نیز این امر را نمی پذیرد ولی در حرفه و کار ما بسیاری افراد بدون گذراندن حتی یک واحد طراحی در عین حال که خود را صاحب نظر می دانند، دستی به قلم نیز دارند! و می شود آنچه که می بینیم. بارها از مشتریان شنیده ام که به هنر اظهار علاقه می کنند و یا اینکه چون در دوران کودکی به نقاشی علاقه مند بوده اند می توانند در اصول گرافیک و چینش و ترکیب عناصر و رنگ اثری که قرار است در جامعه منتشر شود و حتی در قالب تابلوهای بزرگ شهری خودنمایی کند و حامل پیام رویدادی ملی و بین المللی باشد، اظهار نظر کنند!
برخی از دوستان طراحمان و آنهایی که به تازگی به این حرفه می پیوندند نیز بی تقصیر نیستند، ارائه کار ارزان و در بسیاری موارد بی مایه و به دور از هدف سفارش و گنگ و ثقیل در ارتباط و درموارد زیادی کپی ناشیانه ای از آثار خارج از مرزها به بیشتر شدن این معضلات دامن می زند. بسیاری هنوز اصول تعامل با مشتری را نمی دانند و رعایت نمی کنند، آنوقت می خواهند با کارشان پیامی را به جامعه منتقل کنند. به کرات گلایه های زیادی را از کسانی که با آنها ارتباط کاری دارم در این موارد شنیده ام.

و سخن آخر
مطالعاتم بیشتر در زمینه هنر و گرافیک آن هم اغلب از طریق سایتهای اینترنت مطالعه کتاب و مجلات بصورت پراکنده در موضوعات مختلف است. انتشار کتاب آثارم و نمایشگاه گسترده ای از تجربیات چند ساله ام را مد نظر دارم.
در پایان باید اشاره کنم که هنرمند واقعی خداست وهم چنین رزاق و روزی رسان بندگان. پس دیگر دغدغه ای نمی ماند وقتی او را یار و یاور و رفیق طریق خود برگزینیم.
 

---

نظر شما